کد خبر:1344256
اشتراک گذاری
مرتب‌سازی نظرها براساس:

سالروز زمین‌لرزه بم | نگاهی به وضعیت ارگ بم قبل و بعد از زلزله

وضعیت ارگ بم قبل و بعد از زلزله

زمین‌لرزه بم یکی از ویران‌کننده‌ترین حوادث طبیعی در تاریخ ایران‌زمین است که یاد و خاطره آن از ذهن هیچ‌کس پاک نمی‌شود. به مناسبت سالروز این واقعه تلخ، بد نیست نگاهی به وضعیت ارگ بم قبل و بعد از زلزله بیندازیم تا عظمت و شکوه این سازه کهنسال را بهتر درک کنیم.

نگاهی به وضعیت ارگ بم قبل و بعد از زلزله 1382

پنجم دی‌ماه 1382، ساعت 5 و 26 دقیقه بامداد بود که زلزله‌ای به قدرت 6.6 ریشتر، شهر بم و مناطق اطراف آن را به مدت 12 ثانیه به لرزه درآورد و بسیاری از مردم را در خواب ابدی فرو برد. زلزله بم، یکی از فاجعه‌بارترین حوادث طبیعی ایران تا به امروز است که یاد و خاطره آن پس از گذشت 18 سال، همچنان قلب ما را به درد می‌آورد.

متأسفانه این زلزله تنها جان انسان‌ها را هدف نگرفت، بلکه بزرگ‌ترین سازه خشتی جهان و یکی از باصلابت‌ترین قلعه‌های ایران را نیز تا مرز نابودی پیش برد. ارگ بم، بخشی از یک اَبَرسازه حیرت‌انگیز در دل کویر است که وصف شکوه و عظمت آن در کلام نمی‌گنجد. اما زمین‌لرزه 1382 با ارگ چندین هزارساله بم چه کرد؟

تاریخچه و وضعیت ارگ بم قبل از زلزله

وضعیت ارگ بم قبل و بعد از زلزله

هنوز هیچ‌کس به طور دقیق نمی‌داند مجموعه تاریخی بم در چه سالی و به دست چه افرادی بنا شده است. اما به طور قطع می‌توان گفت که بیش از 2.5 هزار سال از عمر این سازه پیر یا بهتر بگوییم شهر کوچک می‌گذرد. مجموعه بم به طور کلی به دو بخش سفلی و علیا تقسیم می‌شود. نوع معماری ساختمان‌ها در این دو بخش فرق دارد اما کارایی و هدف نهایی آن‌ها یکی است: حفاظت از جان مردم در جنگ و خوشی.

ارگ بم از خاک رس، سنگریزه، کاه، آب و خشت ساخته شده و به قدری مستحکم بوده که هیچ‌چیز دیگری به‌غیراز بلایای طبیعی و نیروی مستقیم از سمت زمین نمی‌توانست به دیوارهای آن رسوخ کند. ارگ بم با تفکری بسیار جلوتر از زمانه خود ساخته شد.

نقشه ارگ بم شامل بناهای امنیتی و مسکونی می‌شود. برج‌ها و باروهای ارگ به طور کامل روی کوچه‌ها و خیابان‌ها مسلط بوده و راهروهای زیرزمینی جهت فرار اضطراری در زیر این دژ عظیم ساخته شده‌اند. سیستم بادگیر و آبگیر به طرز ماهرانه‌ای مساحت عظیم ارگ بم را در دل کویر لوت خنک می‌ساخت.

  • ارگ بم قبل از ویرانی شامل نواحی متعددی بوده است:
  • بخش خندق‌ها و حصارها (برای مقاصد دفاعی)
  • بخش دروازه‌ها (جهت ورود و خروج)
  • بخش علیایی (محل سکونت پادشاهان و بزرگان حکومتی)
  • بخش سفلایی (محل استقرار عناصر شهری مثل مسجد، زورخانه، بازار و غیره)
  • بخش مسکونی (متشکل از سه قسمت اعیانی، متوسط و فقیرنشین)
  • بخش عبادی (مسجد جامع شهر برای ادای مراسم مذهبی)
  • بخش قضایی (شامل سیستم قضایی و امنیتی و زندان‌ها)
  • بخش برج‌های نگهبانی (شامل برج‌های دیدبانی کوچک و بزرگ مختص به محله‌های مختلف)
  • بخش خانقاه (برای سوادآموزی به اهالی شهر)
  • بخش حمام (شامل حمام‌های خصوصی برای اعیان‌ها و حمام‌های عمومی برای مردم عادی)
  • بخش اصطبل (برای نگهداری از اسب‌ها، شامل آبشخور و حوض و غیره)

ارگ بم پس از ویرانی

وضعیت ارگ بم قبل و بعد از زلزله

زلزله بم در بامداد سال 1382، حدود 80 درصد از این دژ باشکوه را ویران کرد، تا جایی که یونسکو نام ارگ بم را در لیست «میراث در خطر» قرار داد. البته بازسازی‌ها و تعمیرات در طی ده سال باعث شد که بنای عظیم لوت از این لیست شوم خارج شود.

به دنبال زلزله ویرانگر بم، سازمان جهانی یونسکو و کشورهای متعددی از جمله ژاپن، فرانسه و ایتالیا با ارسال کمک‌های مالی قابل‌توجه، در بازسازی ارگ بم مشارکت کردند.

پروژه بازسازی بم یکی از جدی‌ترین و مؤثرترین کارهایی است که علاوه بر نهادهای فرامرزی و دولتی، خیل مردم در آن سهیم بوده‌اند. عمده افراد بومی در گرما و سرمای شدید کویر، دست از جواهر لوت برنداشته و با دل و جان در مرمت آن شرکت داشته‌اند.

در حال حاضر عمده بخش‌های مهم ارگ بم ترمیم شده، به طوری که حوالی دروازه اصلی هیچ اثری از ویرانی و زلزله باقی نمانده است. مسیرها قابل تردد شده و پیکره دژ با رعایت استانداردهای روز دنیا مقاوم‌سازی شده است. این میراث جهانی دوباره به یکی از اصلی‌ترین مراکز گردشگری ایران تبدیل شده است.

شگفتی‌های تاریخی ارگ بم

داستان‌های بسیاری درباره ارگ بم، این سازه بزرگ و عظیم تجاری و نظامی وجود دارد. اما در ادامه با برخی از حقایق جالب درباره قلعه لوت آشنا می‌شویم.

  • ارگ بم یکی از بزرگ‌ترین مراکز تجاری در جاده ابریشم بود
  • افراد خارجی به محض ورود از دروازه‌ها، با بازارها و مراکز خرید مواجه می‌شدند تا بدین‌وسیله بهانه‌ای برای پا گذاشتن در قلب شهر نداشته باشند.
  • یکی از اسرار لو رفته ارگ بم پس از وقوع زلزله، دیوارهای مملو از استخوان‌های اجساد کودکان «پسر» است.
  • دژ بم دارای سنگ‌نگاره‌هایی است که تصویر شکار حیواناتی همچون پلنگ را به وسیله تیر و کمان نشان می‌دهد.
  • در زمان حکومت اولیه قاجار، لطفعلی‌خان زند به کرمان فرار کرده و در ارگ بم پناه می‌جوید. ولی حاکم آن زمان بم که فکر می‌کرده فرزندش در دستان شاه قاجار اسیر است، لطفعلی‌خان را به او تحویل می‌دهد.
  • ارگ بم تا 150 سال قبل، مسکونی بوده است.
  • ارگ بم روی سنگی به ارتفاع 200 ذرع ساخته شده و بزرگ‌ترین قلعه سالم ایران است. اعتمادالسلطنه در دوره قاجاریه، لقب «قلعه خدای آفرین» را به این بنا بخشید.

نظرها

سر‌خط آخرین خبرها

خبرهای بیشتر
ممنوعیت استخراج
مقام نظارتی اوراق بهادار اروپا خواستار ممنوعیت استخراج ارزهای دیجیتال است

ناظران اروپایی نگران خطرات استخراج ارزهای دیجیتال با فرایند اثبات کار (PoW)...

هاکی روی یخ بانوان
هاکی روی یخ بانوان رشته ورزشی تازه وارد در ایران

مدت کوتاهی است که ورزش هاکی روی یخ وارد ایران شده است. یک رشته ورزشی نوپا که...

متاورس ترکیه
حزب حاکم ترکیه جلسه قوانین رمزارز خود را در متاورس برگزار کرد!

حزب عدالت و توسعه ترکیه (AKP) در اولین جلسه متاورس خود درباره مقررات ارزهای...

انتخاب رشته درست و موفق برای کنکور 1401
راهنمای جامع انتخاب رشته درست و موفق برای کنکور 1401

اگر برای کنکور ۱۴۰۱ آماده می‌شوید باید بدانید برای انتخاب رشته درست و موفق...

سامانه اطلاع از مالیات خانه های خالی
آدرس سامانه اطلاع از مالیات خانه های خالی اعلام شد

سازمان امور مالیاتی امکان مطلع شدن مودیان حقیقی از رقم مالیات بر خانه‌های...

درمان چاقی به کمک آنزیم HDAC6
کشف آنزیمی که می‌تواند درمان چاقی باشد

محققین دانشگاه میشیگان در پژوهش جدید خود از درمان چاقی به کمک نوعی آنزیم خاص...

سردترین روز پایتخت از ابتدای سال 1400
امروز سردترین روز پایتخت از ابتدای سال 1400 بود

بر اساس اعلام هواشناسی، امروز سردترین روز پایتخت از ابتدای سال تاکنون بوده...

رقابت ۱۸ فیلم جشنواره برلین ۲۰۲۲
رقابت ۱۸ فیلم برای خرس جشنواره برلین ۲۰۲۲

جشنواره فیلم برلین فهرست فیلم‌های بخش رقابتی هفتاد و دومین دوره این رویداد...

سهام سونی در پی خرید بزرگ مایکروسافت افت کرد
سهام سونی در پی خرید بزرگ مایکروسافت افت کرد

شب گذشته خبر بسیار بزرگی صنعت بازی‌های ویدیویی را در شوک فرو برد. کمپانی...

هشدار ستاره شناسان خطر استارلینک
هشدار ستاره‌شناسان: وجود ماهواره‌های استارلینک رصد آسمان را غیرممکن می‌کند

به گفته ستاره‌شناسان، حضور گسترده ماهواره‌های استارلینک در فضا برای ارائه...